داده بوديم كه روز قيامت هركس بار گناه خود را بر دوش مىگيرد ، هيچ‌كس به جرم كسى ديگر عذاب نمىشود . فوايد سعى و تلاش « وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى » براى انسان چيزى بهتر از تلاش و كوشش نيست . بعضىها در دنيا هيچ‌گونه تلاش نمىكنند ، هميشه منتظر معجزه و امور اتفاق هستند ، نگاه مىكنند چه وقت از آسمان معجزه نازل مىشود ، منتظر مىماند تاكاسه به كوزه بخورد و او را به جايى برساند . معجزه براى هركس واقع نمىشود و هيچ چيزى هم از باب تصادف به وجود نمىآيد ! آيا ممكن است بگوييم كه فلان شخص از روى تصادف يك مرتبه خود به خود پول‌دار شد ؟ يا از باب اتفاق فلان كس يك مرتبه ، به رياست جمهورى رسيد ؟ ! از باب اتفاق كسى به‌كمال نمىرسد ! . هركار از خود كانال دارد و تمام آن‌ها بايد از راه‌هاى عقلايى بدست بيايد ! نظام طبيعت ، قمار نيست كه بگوييم در يك قمار پول زيادى بدست مىآوريم . طبيعت بر اساس قانون عليت استوار است ، طبيعت فعل خدا است ، در سنت خدا هركس بايد توسط سعى و تلاش خودش به جايى برسد ؛ اگر انسان در جوانى درس نخواند ، معلوم است كه در پيرى به علم نمىرسد . بايد در جوانى درس بخواند تا در پيرى ادعاى ملايى كند ، همه چيز براى انسان ممكن است ، منتهى از راه كوشش و تلاش ، در ممكنات هيچ معجزه‌اى صورت نمىگيرد ، اگر كسى مىخواهد يك مجتهد جامع الشرايط شود ، يا مىخواهد ، يك دوكتور متخصص و لايق شود ، بايد آن‌قدر تلاش انجام دهد كه به قول معروف جان به لبش